Jakie są formy zatrudnienia?

Oferty pracy dostępne na rynku najczęściej zawierają kluczowe informacje dotyczące wymiaru pracy, wysokości wynagrodzenia, a także formy zatrudnienia pracownika, jaką oferuje pracodawca. A zatem na podstawie jakiej umowy można nawiązać współpracę z potencjalnym pracodawcą? Zgodnie z przepisami w Polsce firma może zatrudniać nie tylko na podstawie umowy o pracę, ale także w ramach umów cywilnoprawnych. Zobacz, jakie są najpopularniejsze formy zatrudnienia i jakie są najkorzystniejsze z punktu widzenia kandydata i zatrudniającego.

1. Zatrudnienie pracownicze – co to takiego?
2. Formy zatrudnienia pracowniczego
3. Zatrudnienie niepracownicze – co to takiego?
4. Najpopularniejsze formy zatrudnienia pracowniczego i niepracowniczego
   1. Umowa o pracę
   2. Praca na umowę zlecenie

Zatrudnienie pracownicze – co to takiego?

Podstawą do świadczenia pracy na rzecz pracodawcy jest tzw. zatrudnienie pracownicze. W tym przypadku znajdują zastosowanie przepisy wynikające z Kodeksu Pracy.

Co więcej, zgodnie z art. 22 Kodeksu Pracy „Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem^[1]”.

Jeśli firma zdecyduje się nawiązać z kandydatem współpracę w ramach umowy cywilnoprawnej, wtedy obowiązują odrębne przepisy wynikające z Kodeksu Cywilnego.

Uwaga! Zawarcie umowy cywilnoprawnej nie zawsze jednoznacznie wskazuje na charakter zawartej umowy, szczególnie jeśli ta ma znamiona stosunku pracy.

W praktyce zatrudnienie pracownicze cechuje się m.in.:

• koniecznością osobistego stawiennictwa w miejscu pracy,
• stałym wynagrodzeniem za pracę,
• obowiązkiem odprowadzania składek ZUS,
• gwarancją wynagrodzenia minimalnego,
• możliwością rozwiązania umowy z okresem wypowiedzenia,
• prawem do urlopu wypoczynkowego.

Pracodawca podczas zatrudnienia pracowniczego jest zobligowany do respektowania Kodeksu Pracy i szanowania praw osób zatrudnionych w ramach konkretnej umowy.

W procesie rekrutacji stałych do firmy warto wziąć pod uwagę przede wszystkim możliwość współpracy z naszą agencją Gi Group. Docieramy do najlepszych kandydatów, wspieramy w procesie administracji i dokonujemy selekcji kandydatów w ramach zatrudnienia pracowniczego.

Formy zatrudnienia pracowniczego

W ramach zatrudnienia pracowniczego pracodawca może zatrudniać wybrane osoby na podstawie:

• Umowy o pracę na czas nieokreślony lub określony – to najczęściej spotykana forma zatrudnienia, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy w sposób ciągły przez czas określony lub nieokreślony, a pracodawca do wypłaty wynagrodzenia.
• Powołania – sposób zatrudnienia na stanowiskach kierowniczych lub szczególnej odpowiedzialności, gdzie osoba jest formalnie powoływana do pełnienia określonych funkcji przez organ zarządzający
• Mianowania – najczęściej dla urzędników państwowych, która wiąże się z większą stabilnością zatrudnienia oraz odpowiedzialnością służbową.
• Wybór – dotyczy stanowisk obsadzanych w wyniku wyborów, jak na przykład stanowiska polityczne, gdzie osoba zostanie zatrudniona na czas kadencji.
• Spółdzielczej umowy o pracę – specyficzna forma zatrudnienia członków spółdzielni, gdzie pracownik będący jednocześnie członkiem spółdzielni zobowiązuje się do pracy na rzecz tej organizacji^[2].

Zatrudnienie niepracownicze – co to takiego?

Zatrudnienie niepracownicze to jedna z form współpracy, gdzie nie stosujemy pojęcia pracodawcy i pracownika. Tutaj obowiązują definicje zleceniodawcy i zleceniobiorcy. To oznacza, że jedna ze stron zobowiązuje się na realizację konkretnych czynności.

Do form zatrudnienia niepracowniczego zaliczamy także kontrakty menedżerskie oraz samozatrudnienie na podstawie jednoosobowej działalności gospodarczej.

Tabela 1: Porównanie form zatrudnienia – pracowniczego i niepracowniczego.

Z punktu widzenia pracownika bezpieczniejsza forma zatrudnienia to ta pracownicza, np. na podstawie umowy o pracę. Dzięki temu zatrudniony ma zagwarantowaną pensję oraz liczne prawa, wobec których pracodawca musi się wywiązywać. Zatrudnienie niepracownicze to większa swoboda, aczkolwiek i większe ryzyko nagłej utraty zlecenia.

Najpopularniejsze formy zatrudnienia pracowniczego i niepracowniczego

W przypadku zatrudnienia niepracowniczego mamy do czynienia przede wszystkim z  umowami zlecenie. Kiedy w grę wchodzi forma zatrudnienia pracowniczego, chodzi najczęściej o umowę o pracę na czas określony lub nieokreślony.

Umowa o pracę

Umowa o pracę (inaczej umowa kodeksowa) to rodzaj umowy, wobec której stosuje się przepisy Kodeksu Pracy i Prawa Pracy. W tym przypadku dochodzi do nawiązania stosunku pracy, w ramach którego pracownik zobowiązuje się do wykonywania określonego rodzaju pracy na rzecz pracodawcy. Tutaj obowiązują też zasady wykonywania czynności określonych przez firmę w danym miejscu, czasie i za konkretne wynagrodzenie (stałe lub np. godzinowe).

Taki stosunek pracy wyróżnia się przede wszystkim:

• powtarzalnością realizowanych czynności przez pracownika,
• koniecznością osobistego wykonywania pracy przez zatrudnioną osobę,
• jasno określonym czasem i miejscem pracy,
• gwarancją odpłatności za wykonywaną pracę.

Warto też dodać, że pracownik w ramach umowy o pracę jest w pełni podporządkowany pracodawcy odnośnie do sposobu, czasu i miejsca zatrudnienia.

Dodatkowo w ramach zatrudnienia pracowniczego pojawia się zasada gwarantowanego minimalnego wynagrodzenia, które w drugim półroczu 2024 roku wynosi 4300 złotych brutto miesięcznie^[3].

Co więcej, w ramach zatrudnienia pracowniczego pracodawca i pracownik mają pewne obowiązki i zobowiązania.

Tabela 2: Prawa i obowiązki pracownika w ramach umów kodeksowych.

Źródło: https://www.pip.gov.pl/ua/dla-pracivnykiv/niezbednik-pracownika/formy-zatrudnienia-oraz-podstawowe-prawa-i-obowiazki

Alternatywna forma zatrudnienia to umowa o pracę tymczasową. W tym przypadku zatrudnienie odbywa się przez agencję pracy, a sama praca jest realizowana na rzecz pracodawcy użytkownika. Zalety takiej formy zatrudnienia to: stała opieka agencji, krótszy proces rekrutacji, możliwość zdobycia doświadczenia i sprawdzenia danej branży czy pracodawcy (czy chcemy wiązać się z nim na stałe), elastyczność (dla studentów lub osób posiadających inne zobowiazania), płatny urlop i L4. Dodatkowo okres zatrudnienia na umowę o pracę tymczasową wlicza się do stażu pracy uprawniającego do emerytury i renty oraz pozwala na odpowiednie zwiększenie ilości dni urlopowych w przypadku podejmowania kolejnych zatrudnień na umowę o pracę .

Praca na umowę zlecenie

Umowa zlecenie to jedna z form zatrudnienia niepracowniczego, która jest regulowana Kodeksem Cywilnym. W tym przypadku zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonania określonych czynności w zamian za ustalone wynagrodzenie (w teorii dopuszczalne są też zlecenia nieodpłatne). Tutaj pojawia się też możliwość wyznaczenia zastępstwa w razie niezdolności zleceniobiorcy do wykonania zlecenia.

W przypadku takiej umowy cywilnoprawnej obowiązuje minimalna stawka wynagrodzenia w kwocie 28,10 złotych brutto za godzinę.

Taka forma zatrudnienia poza stałym wynagrodzeniem umożliwia wypłatę wynagrodzenia w wysokości zależnej od liczby godzin wypracowanych w skali miesiąca . Dopuszcza także inne formy np. wynagrodzenia ryczałtowe. Warto dodać, że umowy zlecenie są opodatkowane oraz opcjonalnie oskładkowane w ZUS. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne w przypadku tej formy zatrudnienia.

Niestety umowa zlecenie powoduje, że zleceniobiorca nie ma prawa do urlopu wypoczynkowego, rodzicielskiego, ojcowskiego, wychowawczego i opiekuńczego, a także odprawy emerytalnej i rentowej.

Bibliografia:

^{[1] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19740240141/U/D19740141Lj.pdf
[2] https://www.pip.gov.pl/ua/dla-pracivnykiv/niezbednik-pracownika/formy-zatrudnienia-oraz-podstawowe-prawa-i-obowiazki
[3] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20022001679}