Agencja pracy tymczasowej, na gruncie ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, ponosi odpowiedzialność prawną za wiele aspektów prowadzonej działalności. Odpowiada między innymi za szkody wyrządzone pracodawcy użytkownikowi przez skierowanego pracownika tymczasowego. Jaki jest dokładny zakres jej odpowiedzialności, przedstawimy w dalszej części naszego poradnika.

 

Odpowiedzialność prawna agencji pracy tymczasowej

 

Spis treści:

1. Czym jest trójstronna relacja w pracy tymczasowej i kto w niej uczestniczy?
2. Jakie są główne obowiązki agencji pracy tymczasowej wobec pracownika i pracodawcy użytkownika?
3. Za jakie szkody odpowiada agencja pracy tymczasowej wyrządzone przez pracownika tymczasowego?
4. Kiedy pracodawca użytkownik ponosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo pracownika tymczasowego?
5. Kto odpowiada za wypadki przy pracy w miejscu wykonywania pracy tymczasowej?
6. Jakie obowiązki informacyjne ciążą na agencji wobec pracownika tymczasowego?
7. Kiedy agencja może domagać się zwrotu odszkodowania od pracownika lub pracodawcy użytkownika?
8. Za naruszenie jakich przepisów grożą kary finansowe agencji pracy tymczasowej?
9. Jakie sankcje przewidziano za nieprzestrzeganie obowiązków przez pracodawcę użytkownika?
10. Kto ponosi odpowiedzialność za niewypłacenie wynagrodzenia pracownikowi tymczasowemu?
11. Jak wygląda podział odpowiedzialności za dokumentację i ewidencję pracowniczą?
12. Do którego sądu może zwrócić się pracownik w przypadku naruszenia jego praw?

 

Czym jest trójstronna relacja w pracy tymczasowej i kto w niej uczestniczy?

W pracy tymczasowej obowiązuje trójstronna relacja, z którą warto zapoznać się nieco bliżej, poznając przede wszystkim jej uczestników. W proces zatrudnienia pracownika w tym modelu pracy są zaangażowane aż trzy podmioty:

Agencja pracy tymczasowej

Odpowiedzialna za wyszukanie, rekrutację i zatrudnienie pracownika tymczasowego. To ona jest jego formalnym pracodawcą, wypłaca mu pensję i odprowadza składki.

Pracodawca użytkownik

Określający zakres obowiązków pracownika tymczasowego, zapewniający mu odpowiednie warunki do pracy, nadzorujący ją i prowadzący ewidencję czasu pracy. Podpisuje jednocześnie umowę o świadczenie usług z agencją.

Pracownik tymczasowy

Wykonujący pracę na rzecz pracodawcy użytkownika i zgodnie z jego zaleceniami, lecz podpisujący umowę z agencją pracy tymczasowej.

Podstawą regulującą taką trójstronną relację prawną jest Ustawa z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych. Warto także podkreślić fakt, że między pracownikiem tymczasowym a pracodawcą użytkownikiem nie powstaje formalny stosunek pracy, mimo faktycznego świadczenia pracy.

Następnym krokiem będzie zapoznanie się z konkretnymi zobowiązaniami, jakie spoczywają na agencji pracy tymczasowej.

 

Jakie są główne obowiązki agencji pracy tymczasowej wobec pracownika i pracodawcy użytkownika?

Na agencji pracy tymczasowej spoczywają kluczowe obowiązki trójstronnej relacji pracy tymczasowej, które można podzielić na dwie kategorie, wobec pracownika i pracodawcy użytkownika:

Obowiązki wobec pracownika:

• zawarcie pisemnej umowy o pracę tymczasową;
• zgłoszenie pracownika do ubezpieczenia społecznego;
• wypłata wynagrodzenia określonego w umowie;
• odprowadzanie podatków i składek ZUS;
• prowadzenie dokumentacji pracowniczej;
• rozliczanie urlopów i innych świadczeń;
• wystawianie świadectw pracy.

Obowiązki wobec pracodawcy użytkownika:

• znalezienie pracownika zgodnego z oczekiwaniami;
• uzgodnienie warunków zatrudnienia
• skierowanie pracownika do pracy;
• dostarczenie niezbędnej dokumentacji;
• przestrzeganie limitów pracy tymczasowej.

Warto także zastanowić się nad kwestią budzącą pewne wątpliwości, tj. zasięgiem odpowiedzialności agencji za szkody wyrządzone przez pracownika tymczasowego – czy agencja powinna wziąć na siebie ich finansowe konsekwencje?

 

Za jakie szkody odpowiada agencja pracy tymczasowej wyrządzone przez pracownika tymczasowego?

 

Jeśli pracownik tymczasowy popełni jakieś szkody, to za ich naprawienie nie jest odpowiedzialny pracodawca użytkownik, lecz agencja pracy, która go zatrudniła. Odpowiedzialność agencji jest uregulowana w art. 19 ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych i odsyła do przepisów Kodeksu pracy (art. 114–122 k.p.).

Muszą jednak wcześniej zostać spełnione pewne warunki, aby agencja poniosła odpowiedzialność. Konieczne jest udowodnienie, że pracodawca użytkownik faktycznie poniósł szkodę, należy następnie wykazać winę pracownika i związek przyczynowy, że szkoda jest następstwem jego działania i lub zaniechania. Do głównych przesłanek odpowiedzialności możemy zaliczyć:

• szkodę w majątku pracodawcy użytkownika;
• niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków przez pracownika;
• winę pracownika;
• związek przyczynowy między działaniem, a szkodą.

 

Agencja odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków przez pracownika tymczasowego, chyba, że to niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków wynika z kwestii leżących po stronie pracodawcy użytkownika (np. zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy).

 

Kiedy pracodawca użytkownik ponosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo pracownika tymczasowego?

Każdy pracodawca użytkownik musi zapewnić pracownikom tymczasowym bezpieczne i higieniczne warunki pracy, zgodnie z obowiązującymi przepisami BHP. Jest więc zobowiązany do stworzenia stanowiska pracy zabezpieczającego pracownika przed zagrożeniami na nim wstępującymi, a jego szczegółowe obowiązki w tym zakresie obejmują:

• przeprowadzenie wstępnych i okresowych szkoleń BHP;
• przeprowadzenie szkolenia stanowiskowego;
• dostarczenie obuwia i odzieży ochronnej;
• zapewnienie środków ochrony indywidualnej;
• zapewnienie napojów i posiłków profilaktycznych;
• informowanie pracownika o ryzyku zawodowym;
• ustalanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy.

Pracodawca użytkownik jest jednocześnie zobowiązany do właściwego wyposażenie stanowiska pracy w maszyny i urządzenia spełniające wszelkie wymagane normy i standardy. Za nieprzestrzeganie przepisów BHP grożą kary grzywny od 1000 do 30000 zł.

Odpowiedzialność za ewentualne wypadki ponosi również agencja, która świadomie skierowała pracownika do pracy w niebezpiecznych warunkach i go o tym nie poinformowała.

Mimo zapewnienia wymienionych wyżej warunków pracy, może niekiedy dojść do wypadku i konieczne staje się ustalenie, kto odpowiada za wypadki pracowników tymczasowych.

 

Kto odpowiada za wypadki przy pracy w miejscu wykonywania pracy tymczasowej?

 

Jeśli wystąpi wypadek przy pracy tymczasowej należy jak najszybciej ustalić jego okoliczności, w tym kwestię odpowiedzialności. Rozkłada się ona zazwyczaj pomiędzy agencję pracy i pracodawcę użytkownika, a bardziej szczegółowy podział ról w takiej sytuacji wygląda następująco:

Pracodawca użytkownik:

• zapewnia udzielenie pomocy poszkodowanemu;
• powołuje zespół powypadkowy;
• zabezpiecza miejsce wypadku;
• ustala okoliczności i przyczyny wypadku;
• sporządza protokół powypadkowy;
• powiadamia o wypadku agencję pracy.

Agencja pracy tymczasowej:

• prowadzi rejestr wypadków przy pracy;
• odbiera dokumentację powypadkową od pracodawcy użytkownika;
• zatwierdza protokół powypadkowy;
• składa wniosek o świadczenie wypadkowe do ZUS.

Pracownik, który uległ wypadkowi może kierować roszczenia odszkodowawcze, lecz tylko do agencji pracy tymczasowej, czyli swojego formalnego pracodawcy.

Na agencji pracy ciąży także obowiązek informacyjny wobec pracownika tymczasowego, a pewne istotne informacje powinna mu przekazać już na samym początku współpracy.

 

Jakie obowiązki informacyjne ciążą na agencji wobec pracownika tymczasowego?

 Już na etapie poprzedzającym zatrudnienie, agencja ma obowiązek przekazać kandydatowi najważniejsze informacje o warunkach pracy tymczasowej.

Przede wszystkim jeszcze przed zawarciem umowy o pracę agencja zawiadamia na piśmie osobę, której ma być powierzona praca tymczasowa, o treści uzgodnień dokonanych z pracodawcą użytkownikiem (m.in. dotyczących rodzaju pracy, miejsca wykonywania pracy, wymiaru czasu pracy oraz przewidywanego okresu wykonywania pracy).

Niezależnie od powyższego, agencja przekazuje pracownikowi także informacje organizacyjne umożliwiające kontakt:

Najpóźniej w ciągu 7 dni od dnia zawarcia umowy o pracę powinien on otrzymać dane pozwalające na bezpośredni kontakt z agencją (adres miejsca kontaktu, numer telefonu, adres e-mail oraz dni i przedział godzinowy kontaktu).

Odpowiedzialność agencji pracy sprowadza się nie tylko do działań, ale i kwestii finansowych. Jednakże w pewnych sytuacjach może ona ubiegać się o zwrot wypłaconego odszkodowania.

 

Kiedy agencja może domagać się zwrotu odszkodowania od pracownika lub pracodawcy użytkownika?

Agencja pracy tymczasowej może się domagać zwrotu odszkodowania na podstawie roszczenia regresowego (zwrotnego), jakie jej przysługuje. Przez pojęcie roszczenia regresowego rozumiemy prawo dochodzenia zwrotu wypłaconego odszkodowania od osoby odpowiedzialnej za wyrządzenie szkody.

Podstawę prawną stanowi art. 120 i 122 kodeksu pracy i Ustawa o zatrudnianiu pracowników tymczasowych z dnia 9 lipca 2023 roku. Możemy tu zetknąć się z dwoma najczęściej występującymi sytuacjami:

Gdy agencja żąda zwrotu od pracownika

W tym przypadku agencja naprawiła szkodę wyrządzoną u pracodawcy użytkownika i żąda zwrotu kosztów od pracownika tymczasowego.

Gdy agencja żąda zwrotu od pracodawcy użytkownika

Agencja pracy tymczasowej może także zażądać zwrotu równowartości odszkodowania od pracodawcy użytkownika, jakie wypłaciła pracownikowi np. za naruszenie zasad równego traktowania.

Tych obowiązków również należy bezwzględnie przestrzegać, w przeciwnym wypadku agencji grożą poważne sankcje finansowe. Dlatego warto dowiedzieć się, za jakie przewinienia będą one najwyższe.

 

Za naruszenie jakich przepisów grożą kary finansowe agencji pracy tymczasowej?

Za nieprzestrzeganie obowiązujących przepisów i powstałe naruszenia, agencja pracy tymczasowej musi się liczyć z poważnymi konsekwencjami, w tym również z karami finansowymi. Przykładowe wykroczenia, za które można się ich spodziewać, to:

• prowadzenie działalności bez wymaganego wpisy do rejestru agencji zatrudnienia (KRAZ);
• pobieranie od pracowników innych opłat niż wymienione w ustawie;
• naruszenie zasady równego traktowania;
• nieprzestrzeganie limitów czasowych zatrudnienia u jednego pracodawcy użytkownika;
• kierowanie pracownika tymczasowego do prac szczególnie niebezpiecznych;
• nieprawidłowe zawieranie umów z pracownikami tymczasowymi;
• nielegalne zatrudnianie cudzoziemców.

Jak widać, ilość wykroczeń jest spora, a przewidziane kary za większość z nich wahają się od 1000 aż do 30000 zł. Warto także pamiętać o art. 8 Ustawy o zatrudnieniu pracowników tymczasowych, katalogu prac, których nie wolno im powierzać, a za jego złamanie odpowiada nie tylko agencja, ale i pracodawca użytkownik.

 

Jakie sankcje przewidziano za nieprzestrzeganie obowiązków przez pracodawcę użytkownika?

 

Pracodawca użytkownik również może ponieść pewne sankcje za nieprzestrzeganie nałożonych na niego obowiązków, m.in. za takie wykroczenia jak:

• naruszenie przepisów BHP, niezapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy:
  • niezapewnienie odzieży roboczej i środków ochrony osobistej;
  • brak szkoleń BHP;
  • nieinformowanie o ryzyku zawodowym;
• przekazywanie pracownikowi zadań zakazanych dla zatrudnienia tymczasowego;
• przekroczenie limitów czasowych zatrudnienia pracownika tymczasowego;
• nieprowadzenie ewidencji czasu pracy;
• nieprawidłowości w dokumentacji pracowniczej;
• naruszenie obowiązków wobec agencji pracy tymczasowej;
• uniemożliwienie pracownikowi wykorzystania urlopu.

Kary za powyższe przewinienia są w wysokości zbliżonej do tych, jakie ponosi agencja, lecz w niektórych przypadkach pracodawca użytkownik musi się liczyć także z odpowiedzialnością karną. Warto też dowiedzieć się więcej o jednym z poważniejszych naruszeń, jakim jest brak wypłaty wynagrodzenia dla pracownika tymczasowego.

 

Kto ponosi odpowiedzialność za niewypłacenie wynagrodzenia pracownikowi tymczasowemu?

Każdy pracownik tymczasowy musi otrzymać wynagrodzenie za wykonaną pracę, w wysokości określonej w podpisanej umowie, a za jego wypłatę w stu procentach jest odpowiedzialna agencja pracy tymczasowej. Wynika to z faktu bycia formalnym pracodawcą, a jeśli nie dopełni tego obowiązku to grożą jej kary finansowe albo odpowiedzialność karna.

Jest to przede wszystkim kara grzywny za wykroczenie przeciwko prawom pracownika, od 1000 do 30000 zł. Jeśli zaś będzie to uporczywe lub złośliwe naruszanie tych praw, to jest to przestępstwo z art. 218 § 1a Kodeksu karnego, zagrożone karą do 2 lat pozbawienia wolności.

Pracownik tymczasowy, któremu notorycznie nie jest wypłacane wynagrodzenie, może w takiej sytuacji złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy, albo pozew do Sądu Pracy. Tak samo ważne, jak kwestie finansowe, jest zarządzanie dokumentacją pracowniczą, za które odpowiada agencja i pracodawca użytkownik.

 

Jak wygląda podział odpowiedzialności za dokumentację i ewidencję pracowniczą?

Zarówno agencja pracy, jak i pracodawca użytkownik są odpowiedzialni za prowadzenie dokumentacji i ewidencji pracowniczej, a ich obowiązki w tym zakresie kształtują się następująco:

Agencja pracy tymczasowej:

• zawarcie umowy z pracownikiem tymczasowym;
• prowadzenie akt osobowych pracownika;
• przechowywanie dokumentacji pracowniczej;
• obsługa kadrowo-płacowa;
• wystawianie świadectw pracy.

Pracodawca użytkownik:

• prowadzenie ewidencji czasu pracy;
• prowadzenie ewidencji osób wykonujących pracę tymczasową w celu kontroli limitu zatrudnienia, 18 miesięcy w ciągu 36 miesięcy.

Ewidencja czasu pracy musi być prowadzona na zasadach obowiązujących własnych pracowników, za jej nieprowadzenie grozi grzywna od 1000 do 30000 zł. Jeśli prawa pracownika zostaną naruszone, to powinien on wiedzieć, gdzie może dochodzić sprawiedliwości.

 

Do którego sądu może zwrócić się pracownik w przypadku naruszenia jego praw?

Pracownik, podejmujący pracę tymczasową, powinien wiedzieć, że ma takie same prawa, jak każdy inny i może ich dochodzić przed Sądem Pracy. Aktualnie obowiązująca podstawa prawna, art. 461 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, daje pracownikowi tymczasowemu możliwość wytoczenia powództwa przed sądem właściwym dla siedziby agencji pracy, albo sądem, w którego okręgu praca jest lub miała być wykonywana.